Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới, và tại Việt Nam, số người mắc đang gia tăng nhanh chóng.
Trong đó, hút thuốc lá – kể cả thuốc lá điếu, thuốc lào hay thuốc lá điện tử – là nguyên nhân chính, chiếm trên 85% số ca mắc COPD.
1. COPD là bệnh gì?
COPD là tình trạng đường thở bị viêm mạn tính và phổi bị tổn thương không hồi phục, dẫn đến luồng khí vào ra phổi bị hạn chế. Người bệnh thường gặp:
- Khó thở tăng dần theo thời gian
- Ho mạn tính, khạc đờm nhiều buổi sáng
- Nặng ngực, mệt mỏi
- Thường xuyên bị viêm phổi, viêm phế quản
- Khác với hen phế quản, tổn thương phổi do COPD là vĩnh viễn và tiến triển nặng dần nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
2. Hút thuốc và con đường dẫn tới COPD
- Khi hít khói thuốc, hàng nghìn hóa chất độc hại (nicotin, carbon monoxide, formaldehyde, benzene…) xâm nhập vào phổi. Chúng gây:
- Viêm và phá hủy mô phổi
- Làm mất tính đàn hồi của phế nang
- Tăng tiết chất nhầy, gây bít tắc đường thở
- Suy giảm miễn dịch tại phổi, dễ nhiễm khuẩn
- Nguy hiểm hơn, ngay cả người hút thuốc thụ động (sống, làm việc chung với người hút thuốc) cũng có nguy cơ mắc COPD tương tự.
3. Hậu quả lâu dài của COPD
- Nếu không kiểm soát, COPD gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng:
- Suy hô hấp mạn tính – cần thở oxy liên tục
- Tăng áp động mạch phổi và suy tim phải
- Suy kiệt cơ thể do thiếu oxy kéo dài
- Tăng nguy cơ tử vong sớm
- Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), COPD là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 3 toàn cầu, với 3,2 triệu ca tử vong/năm.
4. Nhận biết sớm để điều trị kịp thời
- Bạn nên đi khám sớm nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
- Hút thuốc lá nhiều năm (≥10 bao-năm)
- Ho kéo dài trên 3 tháng/năm, nhiều năm liền
- Thường xuyên khò khè, khó thở khi gắng sức
- Hay bị viêm phế quản hoặc viêm phổi tái phát
- Tại Bệnh viện Đa khoa Cửa Đông, người bệnh sẽ được:
- Đo chức năng hô hấp (spirometry) để đánh giá mức độ tắc nghẽn
- Chụp X-quang hoặc CT ngực để phát hiện tổn thương
- Điều trị cá thể hóa: thuốc giãn phế quản, thuốc kháng viêm dạng hít, phục hồi chức năng hô hấp
- Tư vấn cai thuốc lá và theo dõi lâu dài
5. Cách phòng ngừa hiệu quả nhất
- Ngừng hút thuốc ngay lập tức, bất kể bạn đã hút bao lâu
- Tránh tiếp xúc với khói thuốc và môi trường ô nhiễm
- Tập thể dục đều đặn để tăng sức bền hô hấp
- Tiêm phòng cúm và phế cầu để giảm nguy cơ nhiễm trùng phổi
Lời khuyên từ bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Cửa Đông:
COPD là bệnh không thể đảo ngược, nhưng nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, bạn vẫn có thể sống khỏe mạnh và kiểm soát triệu chứng. Hãy bắt đầu bằng việc bỏ thuốc lá ngay hôm nay – đó là món quà quý nhất bạn dành cho lá phổi và cuộc sống của mình.
